www.nettime.org
Nettime mailing list archives

[Nettime-nl] Ippolita Collectief: Internet: De democratische Illusie I-0
Patrice Riemens on Wed, 6 Jul 2016 23:13:40 +0200 (CEST)


[Date Prev] [Date Next] [Thread Prev] [Thread Next] [Date Index] [Thread Index]

[Nettime-nl] Ippolita Collectief: Internet: De democratische Illusie I-06



Ippolita Collectief
Internet: De Democratische Illusie.

Hoofdstuk I
In het tijdperk van de sociale media

------------------
(vervolg van I/05)


Politiek van de digitalisering, digitalisering van de politiek

Een indringende kritiek van de totalitaire ambities van Google kan makkelijk ook op Facebook toegepast worden. De kampioen informatie verovering van gisteren is zelfs bijkans van zijn a-propos gebracht door de tegenwoordige virtuoos in het vak sociale controle. Of het nou gaat om hoe Gmail reclames aan Jan en alleman verslijt, hoe GoogleMaps zowat alles overal in kaart brengt, of het succes van de Chrome browser, dat van Android bij mobiele telefoons, of zelfs wat meer controversieel projecten zoals GoogleBooks (waar uitgevers niet echt blij mee waren) … al deze prestaties lijken wel in het niets te vallen in vergelijking met de wijze waarop Facebook er in geslaagd is om zijn methode van sociale controle door zowat iedereen geaccepteerd te krijgen. Aan het einde van de dag lijkt het wel of je Google zou kunnen zien als ’n soort nazaat van de Verlichting, strevend naar een universeel weten. Google zit dan aan de vrijzinnige, liberale kant van het spectrum. Facebook, aan de andere kant, en afgezien van het permanent gezwatel die het herbergt, is wat dat betreft vlees nog vis. Maar als je kijkt naar diens politiek achtergrond is het 100% reactionair!

Dat neemt niet weg dat de sociale media wel een belangrijke rol hebben gespeeld in de Iraanse opstand van 2008 en zo ook in de Arabische Lente. Facebook is ook heel nuttig geweest voor de Spaanse ‘Indignados’, Twitter en Foursquare waren dat voor de Occupy Mouvement. Deze proprietary platforms (en ook andere) zullen vast en wel bij volgende opstanden weer gebruikt worden, en dat zijn revoltes voor de vrijheid die wij steeds talrijker wensen. Maar dat betekent nog niet dat er ’n een op een verband bestaat tussen sociale media en democratie, vrijheid en gelijkheid. Mensen maken de revolutie, niet de instrumenten die zij daarvoor gebruiken! De Wikileaks affaire, sommige acties van Anonymous alsmede de controverses die daaruit voortvloeiden hebben ten overvloede aangetoond dat regeringen en andere machtsinstanties is staat zijn om elke beweging die hun niet zint en/of bedreigt te onderdrukken. En dat is vooral het geval als het om acties gaat die zich direct afspelen in het digitale domein.

Heel weinig sociale media platforms kunnen als vrij, autonoom en zelfbestuurd beschouwd worden. Wij kunnen, om onze autonomie te vergroten er soms gebruik van maken, of zelfs nieuwe opzetten. Maar dat verandert niets aan het feit dat geen enkel commercieel bedrijf ons een vrije en gelijke werelds op een gouden schaal gaat aanbieden, en dat ook nog gratis? We dachten ’t niet!

Hoe een technologie gebruikt wordt hangt helemaal van de mensen af. Op zichzelf genomen garandeert de technologie niets. Dit is de reden waarom wij altijd ons meer de vraag gespeeld hebben naar het ‘hoe’, en minder naar het ‘wat’. Of wat nauwkeuriger gezegd: het gaat ons om de manier waarop technologische instrumenten ontwikkeld worden, en vervolgens naargelang de manier waarop er gebruik van wordt gemaakt, aangepast worden, en aan de andere kant hoe individuen en groepen zichzelf aan deze instrumenten aanpassen en daarmee hun gedrag veranderen. En ons oordeel hangt bovendien samen met een opvatting die veder gaat de sociale media en die in wezen geldt voor alle sociale verschijnselen, namelijk dat er een duidelijk verband moet bestaan tussen doel en middellen.

Wij zitten namelijk midden een ‘anthropotechnisch keerpunt’. De situatie is kritiek, en al is het geen toeval dat wij op dat punt zijn beland, het gaat ook niet om iets dat wij nog nooit hebben meegemaakt. Als je de discussies in de tech scene volgt over iPhone, iPad, Android, Windows 10, Facebook of Twitter moet je soms lachen om de onnozelheid van zowel gewone gebruikers als die van technofreaks en andere ‘goeroes van het Internet’ [*]. In Italië, het land waar Ippolita vandaan komt, ga men in dat geval wel lachen als een boer met kiespijn. Daar, aan de andere kant van de Alpen, heeft men altijd al door gehad dat zogenaamde democratische instituties niet per se samengaan met het eerbiedigen van de burgerrechten. Het het zullen evenmin de machines van een multinationale onderneming zijn die voor ons een wereld van vrijheid zullen openen, hoezeer ze ook beweren dat zij geluk en vooruitgang brengen, kosteloos. Italië, het enig Mediterraans land dat lid is van de G8, heeft zich wel weer eens onderscheiden als laboratorium voor toekomstige politieke praktijken. De Vijf Sterren Beweging, ontstaan vanuit het blog van een privé-persoon (wij zullen er later nog op terugkomen), heeft een kwart van de stemmen behaalt bij de verkiezingen van 2013. Tegenwoordig presenteert het zich als een veranderingsmacht en verdedigd op bepaalde gebieden dezelfde standpunten als die worden aangehangen door digitale bewegingen die beweren ‘de 99%’ te vertegenwoordigen (Indignados, Occupy Wall Street, Piratenpartijen).

De politiek is nu al technocratisch. Ideeën over technologische democratie dankzij Web 2.0 tools, of wat dan ook zij, kunnen deze trend alleen maar versterken. Maar wie ontwikkelt en beheert deze tools? En hoe zouden de door anarcho-capitalisten betaalde aanhangers van ‘nerd supremacy’, berouwvolle militairen, technocratische geeks of voortvluchtige klokkenluiders ooit de strijd om de vrijheid kunnen aansturen? De tragische lotgevallen van Manning, Assange, Snowden en vele anderen zijn alleen maar de eerste afleveringen van een saga die rijk aan schendingen van de burgerrechten belooft te worden. Maar vooral: enthousiasme en technisch kunnen zijn niet genoeg om tot juiste beslissingen te komen; met elkaar overleggen, ethiek en ook esthetiek zijn geen ‘technische’ kwesties. De beste algoritmen brengen niet ‘automatisch’ een betere wereld tot stand. En radicale transparantie is een totalitaire nachtmerrie, punt.


De tweelingbroer van de participatie-mythe: “Wij zijn de 99%!”

Digitaal activisme behoort tot het mythe van massale on-line participatie. En het zelfde geldt voor verhalen over “revoluties door middel van sociale media”. Het is vanzelfsprekend dat mensen gebruik maken van wat ze aan instrumenten in huis hebben om met elkaar te communiceren, en nogmaals, het is precies wat bewegingen die zo van elkaar verschillen als die van de Arabische Lente (en dan met name in Egypte), de 15-M in Spanje [aka ‘Indignados’ -PR], of Occupy, ook doen. Maar wij willen de nadruk leggen op een aspect van deze bewegingen die er veel eerder was dan het vertoog over “digitaal verbonden netwerken”. Of zoals Paolo Gerbaudo het formuleerde:

(Sociale media hebben sterk bijgedragen aan het ontstaan van een ‘choreografie van de samenscholing’, van een proces waarbij de openbare ruimte symbolisch heringericht wordt op een manier die het fysiek dicht bij elkaar komen mogelijk maakt van menigtes die anders verspreid en geïndividualiseerd zijn) [1,**]

De vraag is dan om er achter te komen hoe deze media zulke ‘fysieke’ consequenties konden hebben. Hoe, binnen dit modern theater die Web 2.0 heet, verschillende technische lagen tot dit soort orkestratie hebben kunnen leiden? Hoe zijn sommigen van deze bewegingen, die aangeven leiders noch hiërarchie te kennen, erin geslaagd om inspanningen te verdelen door de individuele emoties te kanaliseren en ze zo te doen samensmelten in een stemmige sociale choreografie? Door de gebruikelijke nadruk op de organisatie opzij te schuiven en voorrang te geven aan het beheer van de emoties! In die omstandigheden zijn het degenen die het technisch aspect van de sociale media netwerken en die de stroom aan informatie kunnen controleren die de echte aanjagers zijn. En dat is weer het kenmerk van een technocratie! De keuze van een platform is daarbij evenmin neutraal. De Vijf Sterren Beweging gebruikt hiervoor de server waar BeppeGrillo.it op draait, dat wil zeggen de blog van de oprichter - om maar wat te noemen. De Duitse Piraten Partij dringt op het gebruik van LiquidFeedback aan. Met andere woorden: de technische procedures die gebruikt worden voor het publiceren en delen van de informatie zeggen heel veel over de manier waarop macht tot uitdrukking komt in dit soort ‘digitale’ bewegingen.

(wordt vervolgd)


----------------

[*] I know, ik was er een van - tenminste zo werd ik voorgesteld, samen met Barbara Strebel en Heath Bunting, op een van de vroege ‘Multimedia’ mega-events, in Geneve, meer dan 20 jaar geleden … (PR)

[1] Paolo Gerbaudo, Tweets and the Streets : Social Media and the Contemporary Activism. London: Pluto Press, 2012 [**] De nachtmerrie van een vertaler is een citaat vertaald uit een andere taal, en waar zij/hij geen toegang heeft tot het origineel werk - meestal omdat het een boek is, artikelen en zo staan heel vaak wel online. Het ‘telefoon effect’ steekt dan op. Zo ook hier, maar er is een interview met PG waarin hij ongeveer hetzelfde zegt, zelfs uitgebreider:
http://www.tacticalmediafiles.net/articles/3600/Paolo-Gerbaudo_-Tweets-and-the-Streets_-Social-Media-and-Contemporary-Activism

Lees alles, dan wel vanaf de 6e vraag (“J: How does your book expand upon …”)



______________________________________________________
* Verspreid via nettime-nl. Commercieel gebruik niet
* toegestaan zonder toestemming. <nettime-nl> is een
* open en ongemodereerde mailinglist over net-kritiek.
* Meer info, archief & anderstalige edities:
* http://www.nettime.org/.
* Contact: Menno Grootveld (rabotnik {AT} xs4all.nl).