www.nettime.org
Nettime mailing list archives

[Nettime-nl] "Open debat op internet een illusie"
Geert Lovink on Mon, 25 Jun 2007 11:36:17 +0200 (CEST)


[Date Prev] [Date Next] [Thread Prev] [Thread Next] [Date Index] [Thread Index]

[Nettime-nl] "Open debat op internet een illusie"


http://www.parool.nl/media/2007/JUN/061507-publiekdebat.html

Open debat op internet een illusie
Door NADINE BÖKE

Een echte democratie kan niet zonder publiek debat. Tamara Witschge onderzocht welke rol internet hierbij speelt.

'Formeel hebben we een democratie in Nederland, maar informeel valt dat tegen,'' zegt communicatiewetenschapper Tamara Witschge. ''In een democratie moet er een open debat zijn, waarbij iedereen het recht heeft te zeggen wat hij of zij vindt en waarin vooroordelen weggenomen kunnen worden. Op dit moment kunnen bepaalde groepen hier alles zeggen en andere helemaal niets.''

De media zouden te links zijn, de media zouden te veel ruimte geven aan rechtse populisten als Pim Fortuyn en Geert Wilders, of hen juist demoniseren. En ook: allochtonen komen te weinig of alleen negatief in het nieuws. Waar of niet, er lijkt inderdaad geen open debat tussen de diverse groepen in onze samenleving meer mogelijk te zijn.

Sinds de opkomst van internet wordt dit medium geregeld vaak als de oplossing gezien. Het geldt als de plek die voor iedereen toegankelijk is en waar mensen die in de reguliere media hun weg niet kunnen vinden, hun mening kunnen geven.

Maar vindt er op internet wel een open debat plaats, was het thema van Witschges promotieonderzoek. ''Online politieke debatten bleken als onderwerp te breed, dus heb ik me beperkt tot het debat over immigrantenproblematiek.''

Onderzoek op forums
Witschge richtte haar onderzoek specifiek op forums, omdat daar in theorie over van alles gediscussieerd kan worden. Zij keek op welke forums het meest gepraat werd over immigranten, waarna ze de forums met een linkse, rechtse en politieke achtergrond en forums gericht op allochtonen selecteerde.


Haar conclusie: ook op internet is het publieke debat niet echt open. Het voornaamste probleem is volgens Witschge dat de discussies doorspekt zijn met vooroordelen, wat deels komt doordat er slechts een beperkte groep aan het woord komt: jonge, hoogopgeleide, autochtone mannen. Zelfs op allochtonenforums, zoals maghrebonline.nl en maroc.nl.

Witschge: ''Uit mijn vragenlijsten blijkt dat autochtone jongeren deze forums bezoeken omdat ze geïnteresseerd zijn in andere geluiden. Maar zodra het gaat om beladen politieke onderwerpen als immigrantenproblematiek, gaan ze de discussie overnemen. Het blijkt toch moeilijk voor mensen om andersdenkenden dezelfde rechten te geven en open te staan voor andere meningen.''

Bij onderwerpen die gevoelig liggen en veel emotie oproepen, blijven mensen vastzitten in hun eigen overtuiging. ''Ze luisteren niet echt naar anderen, de dialoog komt niet op gang. Mensen reageren wel op een persoon die een ander geluid laat horen, maar ze gaan niet in op zijn of haar argumenten. Ze proberen zo'n persoon buiten te sluiten. Daardoor is op maroc.nl de discussie hetzelfde als op fok.nl.''

Haagse Terra College
Witschge bespreekt in haar proefschrift de online discussies rond een aantal specifieke onderwerpen. Eén daarvan was het doodschieten van een conrector van het Haagse Terra College door leerling Murat Demir. Een sympathisant van Demir, genaamd Ertan, kwam na het voorval op diverse internetforums voor hem op.


Witschge: ''Je zag dat mensen zijn tegengeluid meteen fel de kop indrukten. Ertan moest terug naar Turkije, moest de gevangenis in en moest van de forums verbannen worden. Er werd op geen enkele manier ingegaan op wat hij zei.''

''Het was natuurlijk ook problematisch dat hij steun betuigde aan een moordenaar, maar hij had wel degelijk iets te zeggen over de problemen waartegen meer jongeren zoals Murat Demir in onze samenleving aanlopen. Dat zij zich volledig buitengesloten voelen. Dat is toch iets waarover gesproken moet worden.''

Op verscheidene forums werd ook gescholden op vrienden van Demir, die op televisie hun steun aan hem hadden betuigd. Op één van de forums verliep de discussie beter. Witschge: ''In eerste instantie reageerde een vrouw heel fel op die vrienden. Vervolgens gingen anderen verzachtende omstandigheden aanbrengen. Bijvoorbeeld dat het voor die jongeren ook moeilijk is om hun vriend opeens door zoiets kwijt te raken.''

Eerwraak
Een ander onderwerp waarnaar Witschge heeft gekeken, is eerwraak. In de online debatten hierover, bijvoorbeeld de discussie naar aanleiding van Ayaan Hirsi Ali die riep dat eerwraak onder de terrorismewet moest vallen, ontdekte ze een opvallende tegenstelling met de debatten in de reguliere media.


''In de kranten en op televisie kwamen veel meer allochtonen en vrouwen aan het woord. Meer informatie dan 'die is het er niet mee eens en die ook niet' kreeg je niet te horen. Het ging niet over de inhoud, wat eerwraak is en wat ertegen gedaan kan worden. Online gebeurde dat wel, daar probeerden mensen oplossingen te vinden.''

Toch waren de online debatten over eerwraak volgens Witschge ook niet echt open. ''Er waren hier wel meer argumenten dan in de kranten, maar het debat was volledig doorspekt met vooroordelen tegen moslims. Alle moslims zouden aan eerwraak doen en het zou een religieus probleem zijn. Terwijl het wereldwijd in allerlei culturen voorkomt.''

''Een echt tegengeluid ontbrak. De grootste afwezigen waren de moslims. Niet om te zeggen dat eerwraak goed is, maar om te zeggen: dit is wat ik ervan vind. Zolang dat niet gebeurt, blijven alle angsten en vooroordelen bestaan.''

Menselijke aard
Gelooft Witschge dat het ooit nog goed zal komen met het debat in ons land? ''Dat het debat op internet nu niet echt open is, komt grotendeels door de menselijke aard. Het is stomweg moeilijk om aan mensen die tot een andere groep behoren dan jij, dezelfde rechten te verlenen en voor hen open te staan.''


''Toch heeft internet wel veel potentie. Het biedt meer mogelijkheden dan de offline samenleving om allerlei mensen met elkaar in contact te brengen. Volgens mij moeten we onze omgangsnormen veranderen.''

''Het debat is hard geworden. Het is een soort recht geworden om je uit te spreken zonder na te denken over hoe datgene wat je zegt overkomt, of wat het nut ervan is. Er moet een ander idee komen over wat een publiek debat is. Is dat alleen iedereen zijn mening laten roepen? Of is het elkaars mening respecteren en in discussie gaan?''

''In online discussies kan dit veranderen door reacties persoonlijker te maken en te laten merken dat je oprecht geïnteresseerd bent in de ander. Groet iemand, noem zijn naam, laat zien dat je zijn argumenten echt hebt gelezen en in overweging hebt genomen. Maak gebruik van persoonlijke verhalen, in plaats van de discussie abstract te houden, dat helpt ook.''

--

Tamara Witschge doceert aan de Universiteit van Amsterdam en de de Erasmus Universiteit in Rotterdam.

Zie ook:

http://users.fmg.uva.nl/twitschge/
http://www.denieuwereporter.nl/?p=967
______________________________________________________
* Verspreid via nettime-nl. Commercieel gebruik niet
* toegestaan zonder toestemming. <nettime-nl> is een
* open en ongemodereerde mailinglist over net-kritiek.
* Meer info, archief & anderstalige edities:
* http://www.nettime.org/.
* Contact: Menno Grootveld (rabotnik {AT} xs4all.nl).